Start › Vaardigheden › De machine schoonmaken en smeren
De machine schoonmaken en smeren
In het achterkamertje aan de noordkant staat mijn machine het hele jaar op dezelfde plek, naast de strijkplank. Vijf minuten schoonmaken per maand is bij mij het verschil tussen soepel lopen en een jaar met gehaper. De stekker gaat er altijd als eerste uit, ook als ik alleen maar even onder de naaldplaat wil kijken.
Kort samengevat
- Trek altijd eerst de stekker uit het stopcontact voordat je bij de naald of de naaldplaat komt.
- Haal de naaldplaat eraf en veeg het pluis weg met het kleine borsteltje dat bij de machine hoort.
- Eén druppel olie op de plek die de fabrikant aangeeft is genoeg; meer komt later in je stof terecht.
- De motor en de bedrading laat je dicht; dat is geen klus voor een naaikamer.
- Leg de machine na gebruik onder een doek, want in een stoffig huis zakt het stof zo naar binnen.
Vijf minuten per maand
Pluis, stofvlokken en afgebroken draadjes verzamelen zich onder de naaldplaat en tussen de transporteur. Je merkt het eerst niet, maar op den duur loopt de machine zwaarder, gaan steken overslaan en tikt de transporteur niet meer gelijkmatig. Vijf minuten per maand is bij mij genoeg om dat te voorkomen.
Ik doe het op een vaste dag, als ik toch al aan het strijken ben, want dan staat de strijkplank er toch al. Mijn machine is van 1998 en ik kocht hem in 2004 tweedehands; dat hij na al die jaren nog soepel loopt, komt niet vanzelf. Een machine die vol pluis zit, houdt ook de stof slechter vast: de transporteur grijpt dan niet meer en je duwt de lap er met de hand door, wat scheve naden geeft.
De stekker eruit
Voordat ik iets aanraak, gaat de stekker uit het stopcontact. Niet op stand-by, maar er echt uit. Ik leg de naald naar beneden, zet schaar en tornmesje van de tafel af in hun trommeltje en werk met een lamp erbij zodat ik kan zien wat ik doe.
Met de stekker erin en een naald die nog in de machine zit, hoef je maar per ongeluk tegen het pedaal te komen en de naald staat in je vinger. Dat is de enige regel waar ik nooit van afwijk.
De naaldplaat eraf
Bij mijn machine zit de naaldplaat met twee kleine schroefjes vast. Die draai ik los en leg de schroefjes meteen in een bakje, want ze zijn zo klein dat ze in het tapijt verdwijnen. Onder de plaat zie ik dan wat er in een half jaar is blijven zitten: pluis, stof en een paar stukjes gebroken draad.
Ik veeg het weg met het kleine borsteltje dat bij de machine hoort, met de haren mee en niet ertegenin, zodat het stof niet verder het huisje in gaat. Ik gebruik geen perslucht en geen stofzuiger op de machine; dat blaast het juist naar binnen of zuigt aan onderdelen die je niet wilt bewegen.
Een druppel olie
De smeerplekken zijn door de fabrikant aangewezen en staan in het boekje van de machine. Bij mijn oude machine is dat één punt onder de naaldplaat en één bij de spoel. Ik doe er een druppel olie op, hooguit twee, en draai daarna een halve minuut rustig aan het handwiel zodat de olie zich verdeelt.
Meer olie is niet beter. Olie die naar binnen loopt waar hij niet hoort, komt later in je stof terecht en dat uit zich als een vetvlek midden in een net gestreken kledingstuk. Eén druppel op de aangewezen plek, en de rest blijft in het flesje.
Ik smeer terwijl de stekker eruit is en de naald naar beneden staat, en ik probeer het niet even snel tussen twee naden door te doen. Daarna veeg ik het punt met een droog doekje af, zodat er geen olie op de naaldplaat achterblijft waar de stof langskomt.
Waar ik van af blijf
De motor en de bedrading zijn niet het deel dat ik zelf aanraak. Ik schroef het huis niet open om te kijken hoe het er van binnen uitziet, ik haal geen onderdelen los achter de spoel en ik blaas met geen enkele föhn lucht naar binnen. Dat is geen klus voor een naaikamer: als er binnenin iets rammelt of ruikt, gaat de machine naar iemand die dat vak leert.
Ik ben geen coupeuse of kleermaker; ik werk in de bibliotheek en ik onderhoud alleen het deel dat je zonder gereedschap bereikt. Wat ik niet kan, laat ik liggen. Bij een naaimachine is dat geen zwakte maar de reden dat hij blijft werken.
Wat er nog meer bijhoort
Onderhoud is meer dan pluis wegvegen. Ik vervang de naald iedere keer dat ik aan een nieuwe lap begin, ik houd de machine met een doek bedekt als ik hem een week niet gebruik, en ik bewaar hem in het droge achterkamertje en niet in de schuur. In de winter is het daar 15 tot 16 graden; dat is geen probleem, want de machine wordt warm als hij loopt, maar vocht is een slechte vriend.
Het strijkijzer hoort er ook bij. Het water hier is hard en laat kalk achter op de zool, dus ik ontkalk het ijzer af en toe met azijn en niet met een scherp voorwerp. Kalk op de zool geeft strepen op donkere stof, en dat is lastiger te herstellen dan een vuile naaimachine.
Ik kijk ook naar het snoer. Zit er een knik in of is de buitenmantel beschadigd, dan repareer ik dat niet zelf maar breng ik de machine weg. Een snoer is geen draadje dat je even opnieuw vastzet, en dat is precies het soort werk dat ik niet in huis haal.
Wat er vaak misgaat
- Met de stekker nog in het stopcontact onder de naaldplaat peuteren.
- Met een föhn of perslucht het pluis wegblazen en het juist dieper naar binnen duwen.
- Olie gieten in elke opening die je ziet, in plaats van op de plek die de fabrikant aanwijst.
- De kap eraf schroeven om binnenin te kijken, terwijl de motor en de bedrading dicht blijven.
- Pas schoonmaken als de machine al hapert, in plaats van vijf minuten per maand.