Start › Projecten › Sluitingen › Een rits vervangen in een jas
Een rits vervangen in een jas
Een rits in een jas begeeft het bijna altijd als eerste, terwijl de jas zelf nog jaren meekan. Ik heb hier een winterjas liggen waarvan de tanden onderaan zijn afgebroken; hij hangt al drie winters aan de kapstok omdat ik ertegenop zag. Vorige week heb ik hem toch aangepakt, met de fout van 2014 nog goed in mijn hoofd.
Eerst de oude rits eruit
Ik begin altijd onderaan en werk naar boven, met het tornmesje tussen de steekjes door. Je voelt vanzelf waar de draad zit en waar de stof. Duw het mesje niet vooruit langs de stof; dan snijd je eerder een gat in de jas dan dat je een steek losmaakt.
De oude rits bewaar ik naast de nieuwe, als geheugensteuntje. Zo zie ik precies hoever de band onderaan en bovenaan moet doorlopen. Leg hem niet weg voor de nieuwe erin zit.
Ik doe dit werk aan de keukentafel, want in mijn achterkamertje aan de noordkant is het in de winter 15 °C en met een dikke jas op schoot zit je daar te koud te werken.
Laat de losse draadjes nog even zitten. Pas als de nieuwe rits erin zit, haal ik ze met een plakbandje weg; zo kan ik onderweg nog zien waar de oude naad precies liep.
Kijk voordat je begint hoe de rits onderaan is afgewerkt. Bij sommige jassen loopt er een klein stukje band onder de omslag door, bij andere stopt de rits precies op de rand. Dat verschil bepaalt hoe lang de nieuwe rits moet zijn, en een centimeter te kort krijg je er niet meer in.
De fout van 2014
In 2014 zette ik een nieuwe rits in een jas en naaide hem samen met de twee omslagen in één keer vast. De rits zat muurvast, ik kon hem niet meer openen, en ik heb een hele avond naadjes uitgetornd. Sindsdien zet ik een rits altijd eerst met de hand vast en controleer ik of hij soepel open en dicht gaat voor er ook maar één machinesteek in gaat.
Dat handwerk voelt als tijdverlies, maar het is precies het werk dat je de tweede avond bespaart. De omslagen blijven los tot je zeker weet dat de rits vrij loopt.
Spelden, rijgen en de omslagen vrijhouden
Ik spel de rits eerst op de ene kant vast, dan op de andere, en rijg daarna met de hand. Bij een dikke jas spel en rijg ik om de 3 cm; bij dunne stof is 5 cm genoeg. Hoe dichter je spelt, hoe minder de band onderweg verschuift.
De omslag leg ik naar binnen, weg van de rits, zodat hij niet onder het voetje terechtkomt. Dat is dezelfde fout als in 2014, alleen in het klein: een omslag die tussen de naald en de tanden schuift, maakt de rits onbruikbaar.
Inzetten met de machine
Ik naai de rits vast met een stevige naald en een iets langere steek dan normaal. Door de dikke lagen bij het begin en het eind ga ik rustig met het handwiel. Bij het ritsvoetje houd ik de tanden in het oog, niet de rand van de stof.
Naai je te dicht langs de tanden, dan raakt de rits klem en kun je hem niet meer dichtmaken. Een millimeter ruimte is genoeg. Blijkt de naad toch te krap, dan torn je hem los en zet je hem een millimeter naar buiten.
Ik naai altijd met de buitenkant van de jas naar boven, zodat ik de tanden kan blijven zien. Sommige machines hebben een apart voetje voor ritsen; ik gebruik het gewone voetje en houd de rits met mijn vingers opzij, met de naald in de stof zodat hij niet wegloopt. Dat gaat langzamer, maar ik zie tenminste wat ik doe.
Bij een gevoerde jas
Bij een gevoerde jas moet de voering aan de onderkant een stukje los. Het is verleidelijk om er met de machine dwars doorheen te gaan, maar dan zit de voering straks scheef en trekt de jas aan de binnenkant open bij het dragen.
Ik maak de voering los over de lengte van de rits, zet de rits in, en zet de voering daarna met de hand terug met kleine steekjes. Dat handwerk zie je aan de buitenkant niet, en het houdt de jas soepel bij het dichtmaken.
Controle voor de laatste naad
Voordat ik de laatste naad sluit, rijg ik de jas dicht en open, van boven naar beneden en weer terug. Loopt de rits soepel, dan mogen de spelden eruit en gaat de naad af. Loopt hij stroef, dan is er nog tijd om bij te stellen.
De oude rits bewaar ik in mijn gereedschapsblik, tussen de tornmesjes en de losse ritsen. Soms past de trekker nog op een andere rits, en dan is dat kleine onderdeel opeens het verschil tussen weggooien en nog een jaar dragen.
Stap voor stap
- Trek eerst de stekker uit de machine, leg het tornmesje met de punt van je af en doe losse naalden in een speldenkussen.
- Haal de oude rits eruit, van onder naar boven, met korte bewegingen en zonder in de stof te snijden.
- Leg de oude rits naast de nieuwe en vergelijk de lengte en waar de band moet doorlopen.
- Spel de nieuwe rits op één kant vast, dan op de andere, en houd de omslagen vrij.
- Rijg de rits met de hand vast en test of hij soepel open en dicht gaat.
- Naai de rits in met een stevige naald, een iets langere steek, en rustig bij de dikke stukken.
- Test de rits nog een keer voor je de laatste naad sluit en zet daarna de voering met de hand terug.
Waar ik stop: Ik vervang ritsen in gewone jassen van katoen, polyester of wol, met een gewone band eromheen. Zodra de jas een waterdichte laag heeft waar de rits in gelast zit, of het leer is, stop ik: dat trek ik scheef en dan is de jas niet meer waterdicht. Een skijas of een jas met tientallen lagen ga ik ook niet te lijf. Ik ben geen coupeuse of kleermaker; ik werk in de bibliotheek en doe dit aan de keukentafel, en wat ik niet kan, schrijf ik niet op.